·   ·  93 wpisów
  •  ·  61 znajomych
  • 86 obserwujących

Popularność, atrakcyjność i nieformalna hierarchia społeczności

Dlaczego niektóre profile przyciągają uwagę niemal za każdym razem, a inne – choć ich właściciele również mają coś ciekawego do pokazania i powiedzenia – pozostają na drugim planie? Czy wystarczy atrakcyjne zdjęcie, żeby zdobyć popularność? A może równie ważne są rozpoznawalność, aktywność, wcześniejsze reakcje i zwykły efekt kuli śnieżnej? W społecznościach internetowych uwaga nie rozkłada się równomiernie. Jedni szybko stają się rozpoznawalni, inni przez długi czas pozostają mniej widoczni. Z czasem powstają nieformalne hierarchie, choć przecież nikt nie ogłasza konkursu na najbardziej popularny profil. Przyjrzymy się temu, skąd bierze się popularność, jak wpływa na nią atrakcyjność i dlaczego liczba komentarzy czy polubień nie zawsze mówi nam to, co mogłoby się wydawać. Bo bycie zauważonym to jeszcze nie to samo, co bycie lubianym, a popularność wcale nie musi oznaczać, że za ekranem ktoś ma więcej przyjaciół.

Niektóre profile przyciągają uwagę bardziej niż inne

Wystarczy trochę dłużej przyglądać się życiu dowolnej społeczności internetowej, żeby zauważyć pewną prawidłowość. Są profile, które niemal zawsze przyciągają uwagę. Ich właściciele opublikują zdjęcie, napiszą kilka zdań albo skomentują czyjś wpis i zaraz pojawiają się reakcje, komentarze, czasem cała dyskusja. Tymczasem inni użytkownicy mogą zamieścić równie ciekawą publikację, a pod nią zapada niemal kompletna cisza.

Na portalach naturystycznych widać to szczególnie wyraźnie. Fotografie odgrywają tu istotną rolę, a własne ciało jest jednym z elementów, które użytkownicy pokazują i komentują. Niektóre zdjęcia szybko zdobywają zainteresowanie, inne oglądane są raczej po cichu. Podobnie bywa z wpisami na forum czy komentarzami. Jedni potrafią wywołać żywą rozmowę nawet krótką wypowiedzią, podczas gdy inni, mimo ciekawego głosu, nie przebijają się do szerszego grona odbiorców.

Oczywiście pierwsze skojarzenie jest dość proste: może jedni publikują lepsze zdjęcia, są bardziej atrakcyjni albo mają więcej do powiedzenia? Czasami rzeczywiście tak jest. Nie można jednak wszystkiego sprowadzać do jakości fotografii czy wyglądu jej autora. Znaczenie ma również to, czy dana osoba jest już rozpoznawalna, jak długo uczestniczy w życiu portalu, czy regularnie publikuje, komentuje i nawiązuje kontakty. Istotna może być także płeć, rodzaj prezentowanych treści, a nawet zwykły przypadek – ktoś trafił z publikacją w odpowiedni moment i akurat zwrócił na siebie uwagę większej liczby osób.

Warto przy tym pamiętać, że zainteresowanie nie zawsze oznacza to samo. Jedna osoba może zwrócić uwagę na estetykę zdjęcia, inna na osobę, która je opublikowała, a jeszcze inna po prostu lubi śledzić aktywność znajomych. Liczba reakcji nie zdradza nam automatycznie, co właściwie przyciągnęło odbiorców.

Jest tu zresztą pewna ciekawa zależność. Kiedy użytkownik staje się rozpoznawalny, jego kolejne publikacje mogą być zauważane szybciej niż wpisy osób, których społeczność jeszcze nie zna. Nie musi za każdym razem szczególnie się starać, żeby ktoś zatrzymał się przy jego profilu. Inni już wiedzą, kim jest, pamiętają wcześniejsze zdjęcia, komentarze czy rozmowy. Zainteresowanie zaczyna więc żyć trochę własnym życiem.

I właśnie w tym miejscu pojawia się pytanie, które będzie nam towarzyszyć w dalszej części felietonu: czy popularność jest czymś, co użytkownik zdobywa samodzielnie, dzięki swoim publikacjom i sposobowi bycia, czy też czymś, co w dużej mierze pomaga mu budować sama społeczność?

Bo przecież nikt nie przyznaje oficjalnych punktów za atrakcyjność, liczbę komentarzy czy rozpoznawalność. Nie ma też portalu, który ogłaszałby codzienny ranking najważniejszych użytkowników. Mimo to niemal wszyscy potrafimy wskazać osoby, które są bardziej widoczne od innych. A skoro tak, warto zastanowić się, z czego właściwie bierze się ta różnica.

Atrakcyjność jako kapitał społeczny

Nie ma co udawać, że wygląd nie ma znaczenia. W społeczności, w której użytkownicy publikują swoje nagie fotografie, atrakcyjność fizyczna może być jednym z czynników przyciągających uwagę. Nie oznacza to, że wszyscy oceniają innych według tych samych kryteriów ani że istnieje jakiś obowiązujący wzorzec piękna. Oznacza jedynie, że pierwsze wrażenie często powstaje na podstawie tego, co widzimy.

W przypadku portali naturystycznych ciało jest przecież częścią prezentowanego wizerunku. Nie powinno więc dziwić, że niektóre fotografie wzbudzają większe zainteresowanie. Ale czy decyduje wyłącznie sylwetka? Niekoniecznie. Liczy się również sposób wykonania zdjęcia: światło, kadr, kompozycja, otoczenie, naturalność, a czasem po prostu pomysł. Jedno zdjęcie może być technicznie doskonałe, ale sprawiać wrażenie sztucznego. Inne, wykonane bez szczególnych przygotowań, potrafi przyciągnąć uwagę właśnie dlatego, że pokazuje człowieka w swobodnej, niewymuszonej sytuacji.

Nie można też zapominać o gustach. To, co dla jednej osoby jest atrakcyjne, dla innej może być zupełnie obojętne. Jedni zwracają uwagę na młodość i wysportowaną sylwetkę, inni cenią dojrzałość, naturalność, charakterystyczną urodę czy zwyczajną ludzką autentyczność. Nie wszyscy szukają tego samego i całe szczęście, bo internet byłby wyjątkowo nudnym miejscem, gdyby wszystkim podobało się dokładnie to samo.

Warto jednak spojrzeć na atrakcyjność nie tylko jako na cechę wyglądu, ale również jako na pewnego rodzaju kapitał społeczny. Nie chodzi tu o pieniądze ani o formalną pozycję. Chodzi o zasoby, które mogą ułatwiać zdobywanie zainteresowania, nawiązywanie kontaktów i budowanie rozpoznawalności. W niektórych sytuacjach atrakcyjny wizerunek może sprawić, że inni chętniej zatrzymają się przy profilu, obejrzą kolejne zdjęcia albo rozpoczną rozmowę. To pewna przewaga na starcie, choć oczywiście nie gwarancja sukcesu.

Pomocne może być tu spojrzenie Ervinga Goffmana, który w książce The Presentation of Self in Everyday Life z 1959 roku opisywał, jak ludzie prezentują siebie w kontaktach społecznych i jak świadomie lub nieświadomie kształtują wrażenie wywierane na innych. W internecie ten proces nabiera dodatkowego wymiaru. Użytkownik wybiera zdjęcia, opis profilu, sposób wypowiadania się i to, co chce o sobie pokazać. Nie musi przy tym niczego udawać. Sama selekcja informacji i fotografii sprawia jednak, że prezentowany obraz jest tylko pewnym wycinkiem rzeczywistości.

Trzeba przy tym wyraźnie oddzielić atrakcyjność od jakości relacji. Duże zainteresowanie fotografią nie musi oznaczać, że jej autor ma wielu bliskich znajomych. Liczne komentarze nie gwarantują zaufania, a komplementy nie zawsze prowadzą do prawdziwej znajomości. Można mieć bardzo popularny profil, a jednocześnie niewiele kontaktów, które wykraczają poza krótką wymianę uprzejmości.

Atrakcyjność może więc pomóc otworzyć pewne drzwi, ale nie przesądza o tym, co wydarzy się później. Zainteresowanie można zdobyć jednym zdjęciem. Znacznie trudniej zbudować relację, która przetrwa dłużej niż chwilę po jego opublikowaniu.

Kobiety, mężczyźni i nierównomierny rozkład zainteresowania

W społecznościach naturystycznych zainteresowanie publikacjami nie zawsze rozkłada się równomiernie między kobiety i mężczyzn. Widać to szczególnie przy fotografiach. Kobiece zdjęcia potrafią przyciągać dużą liczbę odsłon, komentarzy i reakcji, podczas gdy podobne publikacje mężczyzn niekiedy spotykają się ze znacznie skromniejszym odzewem. Nie jest to jednak reguła bez wyjątków, a tym bardziej prosty przepis na popularność.

Jednym z możliwych wyjaśnień jest struktura samej społeczności. Jeżeli wśród aktywnych użytkowników wyraźnie przeważają mężczyźni, może to wpływać na rozkład zainteresowania publikowanymi treściami. Większa liczba odbiorców zainteresowanych określonym rodzajem fotografii oznacza po prostu większą szansę na reakcje. Nie trzeba do tego dopisywać skomplikowanych teorii o naturze kobiet i mężczyzn. Czasami wystarczy spojrzeć na proporcje uczestników i to, jakie treści najczęściej przyciągają ich uwagę.

Nie oznacza to jednak, że każda kobieta publikująca zdjęcia automatycznie staje się popularna. Są profile, które otrzymują wiele komentarzy, ale są też takie, obok których użytkownicy przechodzą obojętnie. Podobnie mężczyźni – niektórzy cieszą się dużym zainteresowaniem, inni mają niewielkie grono odbiorców. W przypadku par dochodzą jeszcze kolejne czynniki: wspólna prezentacja, charakter publikowanych fotografii, rozpoznawalność obojga partnerów czy sposób uczestniczenia w życiu społeczności.

Warto też pamiętać, że nie każdy publikuje zdjęcia po to, by zdobywać uwagę. Dla jednych jest to forma dzielenia się naturystycznymi doświadczeniami, dla innych pamiątka z wyjazdu, sposób na pokazanie swojej akceptacji ciała albo zwyczajny element aktywności na portalu. Ktoś może cieszyć się z komentarzy, ale nie zabiegać o nie szczególnie. Ktoś inny publikuje rzadko, bo nie zależy mu na rozpoznawalności. Nie ma w tym niczego niezwykłego.

Istotne jest również to, że liczba reakcji nie mówi nam, co właściwie zainteresowało odbiorców. Ktoś może docenić estetykę fotografii, ktoś inny zwrócić uwagę na naturystyczny kontekst, a jeszcze ktoś potraktować publikację jako okazję do nawiązania kontaktu. Zdarza się też zainteresowanie o charakterze erotycznym. Same liczby nie pozwalają jednak rozstrzygnąć, jakie motywacje stoją za reakcjami poszczególnych osób.

Dlatego warto odróżnić zainteresowanie fotografią od zainteresowania człowiekiem, który ją opublikował. Zdjęcie może zdobyć setki odsłon, ale nie oznacza to, że odbiorcy chcą poznać jego autora. Można też mieć znacznie skromniejszą publiczność, a jednocześnie budować trwałe i wartościowe znajomości.

Na portalach naturystycznych, podobnie jak w innych społecznościach internetowych, płeć i struktura odbiorców mogą wpływać na widoczność publikacji. Nie wyjaśniają jednak wszystkiego. Popularność konkretnego profilu jest zwykle wynikiem kilku nakładających się czynników, a nie jednej prostej zależności. Co więcej, kiedy ktoś już zdobędzie rozpoznawalność, może zacząć korzystać z pewnej przewagi: jego kolejne publikacje łatwiej przyciągają uwagę. I właśnie ten mechanizm warto teraz bliżej poznać.

Popularność rodzi popularność

Jest pewien moment, w którym popularność zaczyna pracować na własny rachunek. Profil, który wcześniej przyciągnął uwagę, ma większą szansę zostać zauważony ponownie. Użytkownicy kojarzą jego właściciela, pamiętają wcześniejsze publikacje, być może już z nim rozmawiali albo widzieli jego komentarze w innych miejscach portalu. Kiedy pojawia się nowa fotografia czy wpis, nie zaczyna on od zera. Ma już pewną publiczność.

Wyobraźmy sobie dwie osoby publikujące podobne zdjęcia. Obie dbają o estetykę, obie pokazują coś interesującego, a jakość fotografii jest zbliżona. Pierwsza osoba jest na portalu od dawna, ma wielu znajomych i regularnie uczestniczy w dyskusjach. Druga dopiero zaczyna swoją przygodę ze społecznością. Jest całkiem prawdopodobne, że publikacja pierwszej osoby szybko zbierze komentarze i reakcje, podczas gdy zdjęcie nowego użytkownika przejdzie niemal niezauważone. Nie musi to oznaczać, że pierwsza fotografia jest lepsza. Po prostu więcej osób wie, gdzie jej szukać i kto ją opublikował.

Do tego dochodzi jeszcze jeden mechanizm. Duża liczba komentarzy i reakcji może działać jak społeczny sygnał. Kiedy widzimy, że inni użytkownicy interesują się jakimś profilem, sami chętniej zwracamy na niego uwagę. Być może warto sprawdzić, co takiego publikuje? Może jest ciekawą osobą? A może po prostu nie chcemy przegapić czegoś, co zainteresowało już innych. W ten sposób wcześniejsze reakcje mogą przyciągać kolejne.

Powstaje efekt śnieżnej kuli: zainteresowanie rodzi zainteresowanie, a rozpoznawalność ułatwia zdobywanie następnej porcji uwagi. Kolejna publikacja popularnego użytkownika może szybciej trafić do odbiorców, którzy już go znają. Z czasem różnice między profilami stają się coraz bardziej widoczne, nawet jeśli początkowo nie były duże.

Podobne zjawisko badali Matthew Salganik, Peter Dodds i Duncan Watts w eksperymencie opublikowanym w 2006 roku w czasopiśmie Science. Uczestnicy oceniali i pobierali utwory muzyczne, a informacja o wcześniejszych wyborach innych osób wpływała na ich decyzje. Badacze zaobserwowali, że widoczność wcześniejszych sukcesów sprzyjała powstawaniu nierówności popularności. Co ciekawe, wyniki były również mniej przewidywalne: trudno było z góry wskazać, które utwory zdobędą największe zainteresowanie.¹

W kolejnym eksperymencie Salganik i Watts pokazali, jak informacje o popularności mogą wpływać na wybory uczestników i prowadzić do samowzmacniających się przewidywań.² Nie oznacza to oczywiście, że portal naturystyczny działa dokładnie tak samo jak eksperymentalny rynek muzyczny. Mechanizm jest jednak wart uwagi: to, co inni już uznali za interesujące, może wpływać na to, co sami uznamy za warte obejrzenia.

Nie znaczy to, że każda popularność jest przypadkowa albo że popularne profile nie mają niczego ciekawego do zaoferowania. Często stoją za nią atrakcyjne publikacje, aktywność, sympatyczny sposób bycia czy umiejętność nawiązywania kontaktów. Jednak sam mechanizm społecznego wzmacniania sprawia, że nie zawsze wygrywa wyłącznie najlepsza fotografia czy najciekawszy wpis. Czasem znaczenie ma także to, kto opublikował materiał, kiedy to zrobił i jaką uwagę zdobywał wcześniej.

A zatem popularność nie jest wyłącznie indywidualnym osiągnięciem. W pewnym stopniu tworzą ją również odbiorcy, którzy swoją uwagą pomagają ją utrwalać.

Nie tylko wygląd – aktywność, osobowość i rozpoznawalność

Choć fotografie potrafią przyciągać uwagę, nie są jedynym sposobem na zdobycie popularności. W każdej społeczności internetowej znajdziemy osoby, które są rozpoznawalne nie dlatego, że publikują wyjątkowo atrakcyjne zdjęcia, ale dlatego, że po prostu są obecne. Regularnie zabierają głos, komentują wpisy innych, uczestniczą w dyskusjach i z czasem stają się znajomą częścią portalu.

Czasami wystarczy kilka zdań napisanych z humorem, życzliwy komentarz albo ciekawa odpowiedź, żeby ktoś zapamiętał autora. Są użytkownicy, których kojarzymy z dystansu do siebie, inni mają dar opowiadania, jeszcze inni potrafią rozładować napięcie w dyskusji lub zainteresować rozmową na pozornie zwyczajny temat. Ich rozpoznawalność nie musi mieć wiele wspólnego z wyglądem. Budują ją sposobem komunikowania się i tym, jak traktują pozostałych członków społeczności.

Znaczenie ma również regularność. Osoba, która od lat uczestniczy w życiu portalu, komentuje, publikuje i utrzymuje kontakty, może być dobrze znana nawet tym, którzy nigdy nie widzieli jej fotografii. Długoletnia obecność tworzy pewną historię. Użytkownicy pamiętają wcześniejsze rozmowy, wspólne żarty, poglądy czy charakterystyczne wypowiedzi. W pewnym momencie taki profil przestaje być tylko kolejnym kontem wśród wielu. Staje się częścią społeczności, którą inni rozpoznają.

Warto jednak odróżnić popularność wynikającą z pojedynczej publikacji od tej budowanej przez dłuższy czas. Zdjęcie może zdobyć mnóstwo reakcji, ale zainteresowanie nim szybko przeminie. Z kolei osoba aktywna w rozmowach może nie wywoływać jednorazowych zachwytów, a mimo to pozostawać stale obecna w świadomości innych. To dwa różne rodzaje widoczności, choć czasami oczywiście się przenikają.

Nie oznacza to, że im więcej komentarzy, tym większe zaangażowanie. Można być bardzo aktywnym, a jednocześnie nie tworzyć głębszych relacji. Można też rzadko zabierać głos, ale jeśli już się odezwie, inni chętnie słuchają. Sama liczba wpisów nie mówi nam więc wszystkiego o jakości uczestnictwa.

To ważne, bo łatwo pomylić widoczność z pozycją w społeczności. Ktoś może być rozpoznawalny, ale niekoniecznie darzony szczególnym zaufaniem. Ktoś inny może publikować niewiele, a mimo to mieć silne więzi z kilkoma osobami i odgrywać istotną rolę w ich internetowym świecie.

Popularność ma zatem różne źródła. Jedni przyciągają uwagę wyglądem, inni aktywnością, osobowością, poczuciem humoru czy wieloletnią obecnością. Niektórzy łączą wszystkie te elementy, a jeszcze inni wcale nie zabiegają o rozpoznawalność. I właśnie dlatego warto zadać kolejne pytanie: czy osoba, którą wszyscy kojarzą, automatycznie zajmuje wysoką pozycję w społeczności? A może popularność, sympatia i rzeczywisty status to jednak trzy różne sprawy?

Dlaczego porównujemy się z innymi?

Porównywanie się z innymi jest czymś zupełnie ludzkim. Robimy to w pracy, w życiu towarzyskim, czasem nawet podczas zwyczajnych zakupów. Patrzymy, jak radzą sobie inni, co osiągnęli, jak wyglądają i jak są odbierani przez otoczenie. Nie zawsze robimy to świadomie. Często po prostu szukamy punktu odniesienia, który pomoże nam ocenić własną sytuację.

W internecie takich punktów odniesienia mamy pod dostatkiem. Wystarczy wejść na kilka profili, żeby zobaczyć liczbę zdjęć, komentarzy, reakcji czy obserwujących. Wszystko jest podane niemal na tacy. Możemy porównać własną aktywność z aktywnością innych, sprawdzić, czyje publikacje cieszą się większym zainteresowaniem, a nawet zastanawiać się, dlaczego podobne zdjęcie jednej osoby zdobyło kilkadziesiąt komentarzy, a nasze tylko kilka.

Psycholog Leon Festinger już w 1954 roku opisał zjawisko porównań społecznych. Zwrócił uwagę, że ludzie często oceniają własne opinie i możliwości, odnosząc je do innych osób, szczególnie wtedy, gdy brakuje im obiektywnych kryteriów oceny. W społeczności internetowej rolę takiego kryterium mogą przejmować widoczne liczby. Nie są one wprawdzie miarą wartości człowieka, ale łatwo zacząć traktować je jak informację o tym, jak dobrze radzimy sobie na tle pozostałych. [3]

Czasami takie porównanie może działać całkiem pozytywnie. Widzimy ciekawą fotografię, interesujący profil albo osobę, która potrafi nawiązywać kontakty, i nabieramy ochoty, żeby samemu spróbować czegoś nowego. Możemy zainspirować się pomysłem, sposobem prezentacji czy tematami poruszanymi przez innych. Porównywanie nie musi więc oznaczać zazdrości ani niezadowolenia.

Problem może pojawić się wtedy, gdy porównujemy się przede wszystkim z osobami, które wydają się bardziej atrakcyjne, popularne lub pewniejsze siebie. Psychologowie określają to mianem porównań w górę. Możemy wtedy pomyśleć: „Dlaczego jego zdjęcia mają tyle reakcji?”, „Co ona ma takiego, czego mnie brakuje?” albo „Moje publikacje chyba nikogo nie interesują”. U jednej osoby taka refleksja skończy się chwilowym ukłuciem zazdrości, u innej może wywołać frustrację, rozczarowanie czy spadek pewności siebie.

Szczególnie łatwo o to w przypadku fotografii. Pokazujemy innym wybrane kadry, często te, na których najlepiej wyglądamy i z których jesteśmy najbardziej zadowoleni. Oglądając profile innych, możemy więc nieświadomie porównywać własną codzienność z ich starannie wybranym fragmentem rzeczywistości. Badania nad autoprezentacją fotograficzną w serwisach społecznościowych wskazują, że publikowane zdjęcia są częścią sposobu, w jaki ludzie kreują swój wizerunek i porównują się z innymi.[4] Nie zawsze pamiętamy, że za atrakcyjnym profilem również stoi zwyczajny człowiek, który pokazuje tylko to, co chce pokazać.

Metaanaliza badań dotyczących kontaktu z osobami będącymi obiektami porównań w mediach społecznościowych wskazuje, że takie porównania mogą wpływać na samoocenę i emocje, choć ich skutki nie są jednakowe dla wszystkich.[5] Wiele zależy od tego, z kim się porównujemy, w jakim jesteśmy nastroju i jakie znaczenie przypisujemy internetowym reakcjom.

Nie każdy użytkownik przeżywa jednak podobne rozterki. Dla części osób portal jest po prostu miejscem rozrywki, wymiany doświadczeń, oglądania zdjęć czy rozmów ze znajomymi. Nie sprawdzają regularnie liczby komentarzy, nie analizują popularności innych i nie traktują reakcji jako oceny własnej osoby. Ktoś może cieszyć się z miłego komentarza, a jednocześnie zupełnie nie przejmować się tym, że pod kolejnym zdjęciem nie pojawiło się ich dwadzieścia.

Warto więc rozróżnić dwie rzeczy: zwyczajną przyjemność z otrzymywania uwagi oraz uzależnianie własnego samopoczucia od tego, ile tej uwagi dostajemy. Pierwsza jest naturalna. Miło przecież wiedzieć, że ktoś zauważył naszą publikację, docenił zdjęcie albo poświęcił chwilę na rozmowę. Druga sytuacja może być znacznie bardziej obciążająca, bo wtedy każda słabsza reakcja zaczyna wyglądać jak osobista porażka.

Internet daje nam mnóstwo okazji do porównywania się, ale nie musimy z każdej z nich korzystać. Liczby mogą pokazywać, jak dużym zainteresowaniem cieszy się publikacja. Nie powiedzą nam jednak, czy jesteśmy atrakcyjni, lubiani, wartościowi ani czy mamy w społeczności miejsce, które naprawdę nas satysfakcjonuje.

Popularność to nie to samo co status, sympatia i wartość społeczna

W poprzednich częściach sporo miejsca poświęciliśmy temu, dlaczego jedni użytkownicy przyciągają więcej uwagi niż inni. Warto jednak zatrzymać się przy pewnym rozróżnieniu. Popularność, sympatia i status społeczny nie są tym samym, choć w internecie łatwo wrzucić je do jednego worka.

Osoba popularna to przede wszystkim ktoś, kogo wiele osób zauważa i kojarzy. Jej zdjęcia są oglądane, wpisy komentowane, a profil regularnie odwiedzany. Nie oznacza to jednak automatycznie, że jest szczególnie lubiana, darzona zaufaniem czy ważna dla innych użytkowników. Można być bardzo widocznym, a jednocześnie utrzymywać z większością odbiorców jedynie powierzchowne kontakty.

Z drugiej strony ktoś może publikować niewiele, rzadko pojawiać się na pierwszych stronach portalu, a mimo to mieć wokół siebie grono bliskich znajomych. Inni chętnie z nim rozmawiają, zwracają się do niego po radę, pamiętają o nim i cenią jego obecność. Taka osoba może nie zdobywać wielu reakcji pod zdjęciami, ale jej pozycja w niewielkim kręgu znajomych jest bardzo silna.

W psychologii społecznej rozróżnia się między innymi status i sympatię. Status wiąże się z pozycją, prestiżem, wpływem lub uznaniem w grupie. Sympatia natomiast dotyczy tego, czy dana osoba jest lubiana i z kim inni chcą utrzymywać kontakty. Te dwie rzeczy mogą się ze sobą łączyć, ale wcale nie muszą.

Ciekawie pokazują to badania Stopfera, Egloffa, Nestlera i Backa z 2013 roku dotyczące popularności w internetowych sieciach społecznościowych. Autorzy analizowali między innymi cechy związane z oceną statusu i sympatii. Ich praca zwraca uwagę, że bycie postrzeganym jako osoba o wysokiej pozycji nie jest równoznaczne z byciem lubianym. To ważne rozróżnienie również w społecznościach takich jak nasza.[6]

Łatwo bowiem uznać, że użytkownik z największą liczbą komentarzy musi być kimś szczególnie cenionym. Tymczasem komentarze mogą wynikać z atrakcyjności zdjęć, rozpoznawalności, kontrowersyjnych wypowiedzi albo zwykłej ciekawości. Niektóre osoby przyciągają uwagę, ponieważ są lubiane, inne dlatego, że wzbudzają emocje. Jeszcze inne po prostu często publikują. Sama liczba reakcji nie pozwala rozstrzygnąć, z którym przypadkiem mamy do czynienia.

Nie chodzi przy tym o umniejszanie popularnym użytkownikom. Wielu z nich rzeczywiście wnosi do społeczności dużo dobrego: dzieli się doświadczeniami, inicjuje rozmowy, pomaga innym i buduje przyjazną atmosferę. Warto jednak pamiętać, że nie tylko oni tworzą portal. Są też osoby, które nie publikują zdjęć, nie zabiegają o komentarze, ale czytają dyskusje, wspierają innych, uczestniczą w spotkaniach albo po prostu od lat pozostają częścią społeczności.

Czasami najbardziej widoczni użytkownicy przesłaniają nam tych, którzy działają ciszej. Nie dlatego, że ci drudzy są mniej wartościowi, lecz dlatego, że ich aktywność trudniej zauważyć i policzyć. A przecież społeczność nie składa się wyłącznie z autorów najpopularniejszych publikacji. Tworzą ją również ludzie, którzy rzadko zabierają głos, ale swoją obecnością, życzliwością i zaufaniem budują jej codzienność.

Warto więc uważać, żeby nie pomylić internetowej widoczności z rzeczywistym znaczeniem dla grupy. Liczba polubień może powiedzieć nam coś o zainteresowaniu publikacją. Nie jest jednak oceną człowieka, miarą jego charakteru ani świadectwem tego, ile dobrego wnosi do społeczności.

Nie każdy musi być popularny, żeby być ważny. I nie każdy, kto jest popularny, musi być ważny dla wszystkich.

Nieformalna hierarchia – kto jest na górze, a kto pozostaje w cieniu?

Kiedy przyjrzymy się wszystkim opisanym wcześniej mechanizmom, zaczyna wyłaniać się pewien obraz. W społeczności internetowej, nawet jeśli nikt tego oficjalnie nie ustala, jedni użytkownicy stają się bardziej rozpoznawalni od innych. Ich publikacje są częściej komentowane, ich zdanie bywa zauważane, a nowe osoby szybko dowiadują się, kto od dawna uczestniczy w życiu portalu. W ten sposób powstaje coś w rodzaju nieformalnej hierarchii.

Nie potrzeba do tego rankingów, odznak ani tytułów. Wystarczy, że część użytkowników przyciąga większą uwagę dzięki atrakcyjności, aktywności, stażowi, kontaktom czy popularności wcześniejszych publikacji. Niektórzy są znani przede wszystkim z fotografii, inni z ciekawych dyskusji, jeszcze inni z poczucia humoru albo wieloletniej obecności. Z czasem społeczność zaczyna kojarzyć określone osoby z konkretnymi miejscami, tematami czy wydarzeniami.

Nie oznacza to jednak, że istnieje jedna, uniwersalna drabina, na której każdy ma przypisane miejsce. Użytkownik może być bardzo rozpoznawalny w galerii, ale niemal nieobecny w dyskusjach na forum. Ktoś inny może być ceniony w grupie osób zainteresowanych konkretnym tematem, choć poza nią niewiele osób go kojarzy. Można mieć wielu znajomych, ale niewielką popularność publikacji. Można też być znanym z jednego rodzaju aktywności, a w zupełnie innym obszarze portalu zaczynać praktycznie od zera.

Ta hierarchia nie jest również czymś stałym. Popularność potrafi się zmieniać. Ktoś, kto przez długi czas był bardzo aktywny, może ograniczyć swoją obecność. Inna osoba zaczyna publikować ciekawe materiały i stopniowo zdobywa nowych odbiorców. Zmieniają się zainteresowania społeczności, pojawiają się nowe tematy, a uwaga użytkowników wędruje w różne strony. Internetowa pozycja, nawet jeśli przez pewien czas wydaje się mocna, nie jest przyznawana raz na zawsze.

Czy taka hierarchia jest czymś złym? Niekoniecznie. W każdej grupie ludzie różnią się aktywnością, doświadczeniem, umiejętnościami i liczbą nawiązanych kontaktów. Naturalne jest więc, że niektórzy są bardziej widoczni, a inni wolą uczestniczyć w życiu społeczności z dalszego planu. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy popularność staje się nieformalnym wyznacznikiem tego, kto zasługuje na uwagę, szacunek albo prawo do zabierania głosu.

Może się tak dziać, gdy nowe osoby odnoszą wrażenie, że bez znajomości z najbardziej rozpoznawalnymi użytkownikami trudno będzie im zaistnieć. Albo gdy głos kilku popularnych profili zaczyna dominować w dyskusjach, a mniej znani uczestnicy rezygnują z wypowiadania własnych opinii. Niekiedy powstają też zamknięte kręgi znajomych, do których trudno dołączyć osobom spoza nich. Nie musi to wynikać ze złej woli. Często jest zwyczajnym skutkiem długo budowanych relacji, ale dla nowych użytkowników może być barierą.

W tym miejscu pojawia się również odpowiedzialność administracji. Nie polega ona na tym, żeby wszystkim zapewnić identyczną liczbę komentarzy czy reakcji. Tego nie da się sensownie wymusić, a próby sztucznego wyrównywania popularności byłyby raczej karykaturą społeczności niż pomocą. Ważniejsze jest tworzenie warunków, w których każdy może uczestniczyć na własnych zasadach, publikować, rozmawiać i nawiązywać kontakty bez poczucia, że istnieje jakaś zamknięta lista osób, które mają większe prawo do obecności.

Bo społeczność może mieć swoich najbardziej rozpoznawalnych uczestników, ale nie powinna stawać się ich prywatnym klubem. Różnice w popularności są czymś naturalnym. Różnice w prawie do bycia traktowanym poważnie – już nie.

Można być popularnym i wciąż pozostawać samotnym

Jest jeszcze jedna rzecz, o której warto pamiętać, kiedy przyglądamy się popularności w internecie. Można mieć setki komentarzy, mnóstwo reakcji pod zdjęciami i profil, który regularnie odwiedzają inni użytkownicy, a mimo to nie mieć nikogo, z kim można porozmawiać naprawdę szczerze. Duże zainteresowanie nie musi oznaczać bliskości.

Komplement pod zdjęciem, miła wiadomość czy kilka żartobliwych komentarzy potrafią poprawić humor. To przyjemne, kiedy ktoś nas zauważa, docenia albo po prostu pamięta o naszej obecności. Ale takie kontakty nie zawsze wychodzą poza powierzchowną wymianę uprzejmości. Można otrzymywać wiele wiadomości od osób, które właściwie niewiele o nas wiedzą. Zainteresowały się fotografią, wyglądem, konkretnym wpisem albo wyobrażeniem, jakie sobie stworzyły na nasz temat. Nie oznacza to jeszcze, że znają człowieka po drugiej stronie ekranu.

Zdarza się zresztą, że popularność ma swoją mniej wygodną stronę. Rozpoznawalny profil może przyciągać osoby o bardzo różnych oczekiwaniach. Jedni chcą porozmawiać, inni szukają znajomości, jeszcze inni ograniczają się do oglądania i komentowania zdjęć. Właściciel takiego profilu może mieć sporo kontaktów, ale niekoniecznie łatwo mu odróżnić zwykłą ciekawość od szczerego zainteresowania jego osobą.

Tymczasem ktoś, kto publikuje sporadycznie, nie zabiega o uwagę i ma niewielu obserwujących, może czuć się w społeczności znacznie bardziej związany z innymi. Może mieć kilku zaufanych znajomych, z którymi rozmawia od lat, wspomina wspólne spotkania, wymienia doświadczenia i wie, że w razie potrzeby może na nich liczyć. Nie potrzebuje setek reakcji, bo znalazł coś, co dla niego ma większą wartość.

Nie wszyscy zresztą chcą być popularni. Dla części użytkowników najważniejsza jest swoboda korzystania z portalu, możliwość oglądania zdjęć, czytania dyskusji i uczestniczenia w życiu społeczności bez konieczności wystawiania siebie na widok publiczny. Niektórzy cenią anonimowość, inni po prostu nie mają potrzeby regularnego publikowania. Wolą być obecni po swojemu i nie widzą powodu, żeby zamieniać każdą aktywność w okazję do zdobywania kolejnych reakcji.

I chyba właśnie to jest najważniejsza myśl, z którą warto zakończyć nasze rozważania. Popularność może być przyjemna, atrakcyjność może ułatwiać nawiązywanie kontaktów, a rozpoznawalność daje pewną pozycję w społeczności. Nie ma w tym nic złego. Nie powinniśmy jednak mylić tych rzeczy z prawdziwą bliskością ani traktować internetowych statystyk jak oceny własnej wartości.

Bo za każdym profilem stoi człowiek, a nie licznik polubień. Jeden potrzebuje rozmów, drugi przyjaźni, trzeci swobody i spokoju, a jeszcze inny po prostu miejsca, w którym może być sobą. Każdy z tych sposobów uczestnictwa jest równie uprawniony.

Można być na szczycie popularności i czuć się samotnym. Można pozostawać w cieniu i mieć wokół siebie ludzi, którzy naprawdę nas znają. Warto więc czasem mniej patrzeć na to, ilu ludzi nas zauważa, a bardziej na to, z iloma naprawdę mamy kontakt.

W następnym felietonie przyjrzymy się anonimowości, prywatności i granicom w internecie. Zastanowimy się, dlaczego w sieci czasami pozwalamy sobie na zachowania, na które prawdopodobnie nie zdecydowalibyśmy się podczas bezpośredniego spotkania.

Cykl „Poza nagim ciałem” powstaje na podstawie doświadczeń administracyjnych, obserwacji społeczności, dostępnych danych analitycznych, rozmów z użytkownikami oraz wiedzy naukowej. Przedstawiane w nim interpretacje nie stanowią diagnozy wszystkich osób korzystających z portali naturystycznych.

Przypisy

1. M. J. Salganik, P. S. Dodds, D. J. Watts, „Experimental Study of Inequality and Unpredictability in an Artificial Cultural Market”, Science, 311(5762), 2006, s. 854–856.

2. M. J. Salganik, D. J. Watts, „Leading the Herd Astray: An Experimental Study of Self-Fulfilling Prophecies in an Artificial Cultural Market”, Social Psychology Quarterly, 71(4), 2008, s. 338–355.

3. L. Festinger, „A Theory of Social Comparison Processes”, Human Relations, 7(2), 1954, s. 117–140.

4. K. Fox, M. A. Vendemia, „Selective Self-Presentation and Social Comparison Through Photographs on Social Networking Sites”, Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 19(10), 2016.

5. J. McComb, E. J. Vanman, S. J. Tobin, „A Meta-Analysis of the Effects of Social Media Exposure to Upward Comparison Targets on Self-Evaluations and Emotions”, Media Psychology, 26(5), 2023, s. 612–635.

6. D. Stopfer, B. Egloff, S. Nestler, M. R. Back, „Being Popular in Online Social Networks: How Agentic, Communal, and Creativity Traits Relate to Judgments of Status and Liking”, Journal of Research in Personality, 47(5), 2013, s. 592–598.

  • Więcej
Ankieta
Jak ważne jest dla Ciebie zainteresowanie, jakie wzbudza Twój profil lub publikacje na portalu?
Komentarze (0)
Zaloguj się lub Załóż konto aby zobaczyć lub skomentować tę treść.
Popularne wpisy
Reklama