·   ·  93 wpisów
  •  ·  61 znajomych
  • 86 obserwujących

Wzajemność w internecie – kiedy zainteresowanie staje się oczekiwaniem?

Ktoś napisze miły komentarz pod naszym zdjęciem. Ktoś inny wyśle prywatną wiadomość, zaprosi do rozmowy albo po prostu okaże zainteresowanie. Niby nic wielkiego. Ale co, jeśli nie odpowiemy? Czy druga osoba ma prawo poczuć się zlekceważona? A może samo okazanie nam zainteresowania nie oznacza jeszcze, że jesteśmy zobowiązani do odwzajemnienia go? W internetowych społecznościach takie sytuacje zdarzają się każdego dnia. Jedni czekają na odpowiedź, inni nie wiedzą, jak grzecznie zakończyć rozmowę, której wcale nie chcieli zaczynać. Dla kogoś komentarz jest tylko komplementem, dla kogoś innego – pierwszym krokiem do bliższej znajomości. I właśnie tutaj zaczynają się nieporozumienia. W kolejnym felietonie przyjrzymy się temu, dlaczego tak bardzo zależy nam na wzajemności, skąd biorą się oczekiwania wobec innych użytkowników i dlaczego brak odpowiedzi potrafi wywołać więcej emocji, niż mogłoby się wydawać. Zastanowimy się też, czy uprzejmość tworzy jakiś dług i gdzie kończy się zwykłe zainteresowanie, a zaczyna presja. Bo przecież każdy ma prawo szukać kontaktu, ale nikt nie ma obowiązku go odwzajemniać. Zapraszam do lektury!

Komentarz, który miał być tylko komplementem

Wyobraźmy sobie całkiem zwyczajną sytuację. Ktoś publikuje na portalu zdjęcie. Po chwili pojawia się komentarz: „Bardzo ładne zdjęcie, świetnie się prezentujesz”. Miło, prawda? Autor komentarza czeka chwilę, zagląda ponownie, sprawdza powiadomienia… i nic. Żadnej odpowiedzi, nawet krótkiego „dziękuję”.

Po jakimś czasie zaczyna się zastanawiać: Czy mój komentarz został zauważony? Może był zbyt banalny? A może ta osoba odpowiada tylko wybranym? W głowie pojawiają się kolejne pytania, choć przecież cała historia zaczęła się od jednego życzliwego zdania.

Tymczasem po drugiej stronie ekranu sytuacja może wyglądać zupełnie inaczej. Osoba, która opublikowała zdjęcie, przeczytała komentarz, uśmiechnęła się i… wróciła do swoich spraw. Nie poczuła potrzeby odpowiadania. Może nie miała czasu, może nie chciała rozpoczynać kolejnej rozmowy, a może po prostu uznała, że komplement nie wymaga dalszego ciągu. Dla niej sprawa była zamknięta, zanim druga osoba zdążyła się nad nią porządnie zastanowić.

I właśnie w takich drobiazgach kryje się jeden z ciekawszych mechanizmów internetowych relacji. Dwie osoby uczestniczą w tej samej sytuacji, ale każda może rozumieć ją inaczej.

Dla komentującego miłe słowo bywa nie tylko wyrazem uznania, lecz także sposobem na nawiązanie kontaktu. Nie zawsze świadomie. Czasami po prostu liczy na to, że druga strona odpowie, podziękuje, odwzajemni zainteresowanie albo podejmie rozmowę. Komentarz staje się wtedy czymś więcej niż reakcją na zdjęcie – jest małym sygnałem wysłanym w stronę drugiego człowieka.

Osoba publikująca zdjęcie nie musi jednak odczytywać go w ten sam sposób. Mogła zamieścić fotografię, ponieważ chciała podzielić się chwilą, pokazać miejsce, w którym wypoczywa, albo po prostu sprawdzić, jak zostanie odebrana. Nie oznacza to automatycznie, że ma ochotę na rozmowę z każdym, kto zostawi pod zdjęciem kilka miłych słów.

Na portalach naturystycznych ten rozdźwięk może być szczególnie widoczny. Zdjęcia przyciągają uwagę, komentarze często dotyczą wyglądu, a granica między zwykłym docenieniem fotografii a próbą nawiązania bliższej znajomości nie zawsze jest dla obu stron równie wyraźna. Jedna osoba chce tylko powiedzieć: „Podoba mi się”. Druga może pomyśleć: „Skoro napisał, pewnie chce mnie poznać”. Albo odwrotnie – komentujący liczy na rozmowę, a autor zdjęcia wcale nie zamierza jej podejmować.

Nie musi tu być złej woli, lekceważenia ani ukrytej gry. Czasami po prostu przypisujemy cudzym gestom znaczenie, którego ich autor wcale nie zamierzał im nadać.

I od tego niewinnego komentarza zaczyna się temat znacznie większy niż internetowa etykieta. Bo kiedy wyrażenie zainteresowania zaczyna rodzić oczekiwanie wzajemności? I dlaczego tak łatwo uznajemy, że skoro poświęciliśmy komuś chwilę uwagi, ta osoba powinna poświęcić chwilę nam?

Dlaczego tak bardzo zależy nam na wzajemności?

Lubimy wiedzieć, że ktoś nas zauważa. To dość ludzka potrzeba, niezależnie od tego, czy spotykamy się z kimś twarzą w twarz, czy kontaktujemy się przez ekran komputera. Miłe słowo, zainteresowanie naszym zdjęciem, odpowiedź na komentarz – takie drobiazgi potrafią poprawić humor i sprawić, że przez chwilę czujemy się ważni dla drugiego człowieka.

Nie chodzi przy tym wyłącznie o próżność czy potrzebę zbierania pochwał. Pozytywna reakcja może być dla nas sygnałem, że jesteśmy akceptowani, że ktoś dostrzega naszą obecność i że to, co pokazujemy lub piszemy, nie trafia w próżnię. W pewnym sensie otrzymujemy potwierdzenie: jestem tutaj, ktoś mnie widzi, moja aktywność ma dla kogoś znaczenie.

Dlatego odpowiedź na zwykły komentarz może cieszyć bardziej, niż wynikałoby to z samej treści wiadomości. Ktoś napisze „ładne zdjęcie”, a autor fotografii odpowie „dziękuję”. Niby dwie krótkie wypowiedzi, ale pojawia się coś więcej niż wymiana uprzejmości. Jest kontakt. Przez moment obie osoby uczestniczą w tej samej rozmowie, nawet jeśli trwa ona zaledwie kilka sekund.

Podobnie działa to w drugą stronę. Osoba komentująca może poczuć satysfakcję, kiedy otrzyma odpowiedź. Nie tylko dlatego, że jej komplement został przyjęty, ale również dlatego, że ktoś poświęcił jej odrobinę uwagi. Zwykłe „dziękuję” potwierdza, że komentarz dotarł do adresata. Brak odpowiedzi może natomiast pozostawić pewien niedosyt.

W tym miejscu pojawia się zjawisko znane socjologom jako norma wzajemności. Alvin W. Gouldner opisał ją w 1960 roku w artykule The Norm of Reciprocity: A Preliminary Statement. Zwrócił uwagę na powszechne społeczne oczekiwanie, że dobro otrzymane od innych powinno zostać w jakiś sposób odwzajemnione. Jeśli ktoś nam pomaga, okazuje życzliwość lub poświęca uwagę, często czujemy, że wypada odpowiedzieć podobnym gestem. Wzajemność pomaga budować i podtrzymywać relacje społeczne.¹

W internecie mechanizm ten również działa, choć przybiera czasem bardzo drobne formy. Ktoś polubił nasze zdjęcie, więc wypada polubić jego. Ktoś skomentował naszą publikację, więc dobrze byłoby zajrzeć na jego profil. Ktoś napisał wiadomość, więc może należałoby odpowiedzieć. Nie zawsze są to świadome kalkulacje. Często po prostu kierujemy się intuicyjnym przekonaniem, że zainteresowanie powinno spotkać się z zainteresowaniem.

Problem zaczyna się wtedy, gdy naturalne oczekiwanie zmienia się w przekonanie o należności. Bo przecież nie każdy miły gest jest zaproszeniem do dalszej znajomości, a poświęcenie komuś uwagi nie oznacza automatycznie, że druga strona ma obowiązek ją odwzajemnić. Komplement może pozostać komplementem, a wiadomość może nie doczekać się odpowiedzi.

Warto więc odróżnić dwie rzeczy: chęć wzajemności i prawo do jej otrzymania. Pierwsza jest czymś zupełnie naturalnym. Druga nie wynika automatycznie z tego, że okazaliśmy komuś zainteresowanie.

Komentarz to jeszcze nie zaproszenie do znajomości

Pod zdjęciem pojawia się komentarz: „Świetnie wyglądasz!”. Co właściwie oznacza? Dla jednej osoby to po prostu miłe słowo. Dla drugiej – być może początek rozmowy. Ktoś inny odczyta je jako flirt albo próbę nawiązania bliższego kontaktu. Jedno krótkie zdanie, a możliwych interpretacji całkiem sporo.

Ludzie komentują publikacje z różnych powodów. Czasami podoba im się sama fotografia: jej kompozycja, miejsce, nastrój albo uchwycona chwila. Innym razem chcą docenić wygląd autora zdjęcia, wyrazić sympatię lub po prostu zaznaczyć swoją obecność. Niektórzy traktują komentarz jako naturalny sposób rozpoczęcia rozmowy. Są też osoby, które rzeczywiście liczą na bliższą znajomość, a publiczna wypowiedź ma być pierwszym krokiem w tym kierunku.

Żadna z tych intencji sama w sobie nie jest czymś niezwykłym. Kłopot pojawia się wtedy, gdy zaczynamy zakładać, że wszyscy komentują z tego samego powodu.

W społecznościach naturystycznych ma to szczególne znaczenie. Publikowane zdjęcia często przedstawiają nagie ciało, dlatego komentarze mogą dotyczyć zarówno samego zdjęcia, jak i urody, sylwetki czy sposobu prezentowania się. Nie oznacza to jednak, że każda pochwała wyglądu ma podtekst erotyczny albo jest próbą flirtu. Można uznać kogoś za atrakcyjnego, napisać mu komplement i nie mieć żadnego zamiaru rozwijania tej znajomości.

Z drugiej strony odbiorca również nie musi wiedzieć, co autor miał na myśli. Jeśli ktoś regularnie komentuje jego zdjęcia, może zacząć zastanawiać się, czy za tym zainteresowaniem kryje się coś więcej. Czasami taka interpretacja będzie trafna, czasami zupełnie nie. Sam komentarz nie daje nam wystarczających podstaw, by rozstrzygnąć tę kwestię.

Warto pamiętać, że internet pozbawia nas wielu wskazówek obecnych w bezpośredniej rozmowie. Nie słyszymy tonu głosu, nie widzimy mimiki, nie znamy sytuacji, w której powstała wypowiedź. Zdanie napisane z sympatią może zabrzmieć jak flirt, a zwykły komplement może zostać potraktowany jako zaproszenie do prywatnej rozmowy. Z kolei osoba rzeczywiście zainteresowana bliższym kontaktem może ograniczyć się do bardzo neutralnych słów, bo nie wie, jak zostanie odebrana.

Nieporozumienia zaczynają się często wtedy, gdy przestajemy pytać, a zaczynamy dopowiadać sobie intencje. Komentujący uznaje, że skoro napisał coś miłego, druga osoba powinna podjąć rozmowę. Odbiorca może natomiast odczytać kolejne komentarze jako natarczywą próbę nawiązania znajomości, choć ich autor wcale nie miał takiego zamiaru.

Dlatego dobrze zostawić sobie trochę przestrzeni na niepewność. Nie każdy komplement jest flirtowaniem, nie każde zainteresowanie oznacza chęć bliższej relacji i nie każda rozmowa musi mieć dalszy ciąg.

Komentarz jest formą kontaktu, ale dopiero obie strony decydują, czy chcą zrobić z niego początek znajomości.

Zdjęcie publiczne, oczekiwania prywatne

Portale naturystyczne mają swoją specyfikę. Zdjęcia nagich osób są tutaj czymś naturalnym, a pokazywanie własnego ciała nie musi wiązać się ze wstydem, prowokacją czy chęcią zwrócenia na siebie uwagi w erotycznym znaczeniu. Dla jednych to część naturystycznego stylu życia, dla innych sposób dzielenia się wakacyjnymi wspomnieniami, dokumentowania pobytu na plaży czy po prostu uczestniczenia w życiu społeczności.

Niektórzy użytkownicy chętnie publikują fotografie, czytają komentarze, cieszą się zainteresowaniem i aktywnie uczestniczą w dyskusjach. Nie oznacza to jednak, że szukają nowych znajomości. Mogą lubić obecność w społeczności, ale jednocześnie nie mieć ochoty na prywatne rozmowy z osobami, których nie znają. Mogą odpowiadać na komentarze pod zdjęciami, ale nie życzyć sobie wiadomości na prywatną skrzynkę. Mogą też publikować fotografie przez wiele lat, nie nawiązując przy tym żadnych bliższych relacji.

I tutaj pojawia się dość częsty błąd w interpretowaniu cudzej aktywności: skoro ktoś pokazuje się publicznie, to najwyraźniej jest również otwarty na kontakt. Skoro publikuje nagie zdjęcia, nie powinien dziwić się zainteresowaniu. Skoro pozwala komentować fotografie, powinien być gotowy na rozmowę. Tyle że takie rozumowanie miesza ze sobą dwie zupełnie różne sprawy.

Pokazanie zdjęcia nie jest zaproszeniem do prywatnej znajomości.

Warto to podkreślić, ponieważ w społecznościach naturystycznych granica między publiczną prezentacją ciała a osobistym kontaktem bywa niekiedy przesuwana przez odbiorców. Ktoś publikuje fotografię, a w odpowiedzi otrzymuje nie tylko komentarze dotyczące zdjęcia, lecz także propozycje rozmowy, flirt, sugestie spotkania czy wiadomości o wyraźnie osobistym, a czasem seksualnym charakterze.

Oczywiście samo zainteresowanie drugą osobą nie jest niczym złym. Można kogoś uznać za atrakcyjnego, poczuć sympatię i chcieć go poznać. Problem zaczyna się wtedy, gdy własne zainteresowanie traktujemy jako wystarczający powód, by oczekiwać podobnej reakcji. Tymczasem publikujący nie musi tłumaczyć, dlaczego nie odpowiada, nie chce flirtować albo nie zamierza przenosić znajomości do prywatnych wiadomości.

Nie należy też zakładać, że ktoś, kto cieszy się z komplementów, tym samym zachęca do coraz bardziej osobistych wypowiedzi. Można lubić pozytywne reakcje, a jednocześnie nie życzyć sobie przekraczania określonych granic. To wcale nie jest sprzeczność. Podobnie jak nie jest sprzecznością publikowanie zdjęć i niechęć do nawiązywania nowych znajomości.

Każdy użytkownik powinien mieć możliwość samodzielnego określenia, jak chce uczestniczyć w życiu portalu. Jedni będą otwarci na rozmowy, inni ograniczą się do publikowania zdjęć i komentowania dyskusji, a jeszcze inni pozostaną raczej obserwatorami. Wszystkie te sposoby obecności są równie uprawnione.

Warto więc zapamiętać prostą zasadę: publiczna widoczność nie oznacza prywatnej dostępności. To, że możemy zobaczyć czyjeś zdjęcie, nie oznacza, że zyskujemy prawo do jego czasu, uwagi czy osobistego kontaktu.

Kiedy brak odpowiedzi zaczyna boleć?

Czasami najbardziej wymowną odpowiedzią w internecie jest… jej brak. Wysyłamy wiadomość, zostawiamy komentarz, próbujemy nawiązać kontakt i czekamy. Mija godzina, potem dzień, może kilka kolejnych. Wiadomość została odczytana, ale odpowiedzi nie ma. I właśnie wtedy w naszej głowie potrafi rozpocząć się całkiem intensywna dyskusja, w której druga osoba nawet nie musi brać udziału.

„Może napisałem coś nieodpowiedniego?”. „Czyżbym ją czymś uraził?”. „Może nie jestem wystarczająco interesujący?”. Niektórzy zaczynają analizować każde słowo, szukać błędu w swoim zachowaniu, a nawet porównywać się z innymi użytkownikami, którzy najwyraźniej otrzymują więcej uwagi.

Dlaczego zwykły brak odpowiedzi potrafi tak bardzo dotknąć?

Jednym z powodów jest nasza potrzeba przynależności i akceptacji. Człowiek jest istotą społeczną – zależy nam na relacjach, poczuciu bycia zauważonym i przyjmowanym przez innych. Kiedy próbujemy nawiązać kontakt, a druga strona nie reaguje, możemy odebrać to nie tylko jako brak zainteresowania rozmową, lecz także jako sygnał odrzucenia nas samych.

Psychologowie badający zjawisko wykluczenia społecznego zwracają uwagę, że nawet stosunkowo drobne doświadczenia ignorowania mogą naruszać nasze poczucie przynależności i własnej wartości. Nie oznacza to oczywiście, że każda nieodpisana wiadomość wywołuje poważne konsekwencje emocjonalne. Pokazuje jednak, dlaczego niektóre osoby reagują na takie sytuacje silniej, niż moglibyśmy się spodziewać.

Internet dodatkowo komplikuje sprawę, ponieważ często nie daje nam wystarczająco dużo informacji, by zrozumieć zachowanie drugiej osoby. W bezpośredniej rozmowie widzimy mimikę, słyszymy ton głosu, możemy zauważyć zakłopotanie albo brak zainteresowania. W komunikacji internetowej zostaje nam kilka słów, symbol odczytania wiadomości lub całkowita cisza.

A ciszę bardzo łatwo wypełnić własnymi przypuszczeniami.

Problem polega na tym, że często wybieramy interpretację najbardziej osobistą: skoro nie odpowiedziała, to znaczy, że coś jest ze mną nie tak. Tymczasem przyczyn może być mnóstwo. Ktoś nie ma czasu, jest zajęty innymi sprawami, nie wie, co odpisać, nie zagląda regularnie na portal albo zwyczajnie nie ma ochoty na rozmowę. Może też świadomie nie chcieć rozwijać znajomości, ale nie potrafi lub nie chce tego wprost zakomunikować.

Z perspektywy osoby czekającej każda z tych możliwości może wyglądać podobnie: brak odpowiedzi. Nie wiemy, co dzieje się po drugiej stronie, więc zaczynamy sami dopisywać zakończenie tej historii.

Nie oznacza to, że każda cisza jest niewinna albo że celowe ignorowanie nie istnieje. Zdarza się przecież, że ktoś świadomie unika kontaktu, nie chce odpowiadać lub w ten sposób daje do zrozumienia, że nie jest zainteresowany znajomością. W psychologii zjawisko ignorowania i wykluczania społecznego określa się między innymi jako ostracyzm. Badania pokazują, że doświadczenie bycia pomijanym może naruszać poczucie przynależności, własnej wartości i znaczenia.² Nie należy jednak automatycznie utożsamiać pojedynczej nieodpisanej wiadomości z celowym wykluczaniem.

Warto też spojrzeć na sytuację z drugiej strony. Osoba, która nie odpowiada, niekoniecznie chce kogokolwiek zranić. Ma prawo do własnego czasu, nastroju i wyboru kontaktów. Nie każda wiadomość wymaga odpowiedzi, a brak odpowiedzi nie zawsze jest komunikatem skierowanym przeciwko nadawcy.

Może więc zamiast po raz dziesiąty sprawdzać, czy ktoś odczytał naszą wiadomość, warto zadać sobie inne pytanie: czy naprawdę wiemy, dlaczego nie otrzymaliśmy odpowiedzi? Najczęściej nie wiemy.

Milczenie drugiej osoby często mówi nam mniej, niż jesteśmy skłonni sobie wyobrażać. Czasami oznacza brak zainteresowania, czasami zwykły brak czasu, a czasami coś, czego nigdy się nie dowiemy. Nie musimy dopisywać do niego historii o własnej wartości.

Jedni otrzymują dziesiątki wiadomości, inni czekają na jedną odpowiedź

W internetowych społecznościach zainteresowanie nie rozkłada się równomiernie. Wystarczy przyjrzeć się aktywności użytkowników, komentarzom pod zdjęciami czy popularności poszczególnych profili, żeby zauważyć, że jedni przyciągają uwagę niemal bez wysiłku, podczas gdy inni mogą długo czekać na jakąkolwiek reakcję.

Z perspektywy naszej administracyjnej praktyki na naturysci.org jest to zjawisko dobrze widoczne. Nie wszystkie profile wzbudzają podobne zainteresowanie, a liczba komentarzy i kontaktów potrafi znacząco się różnić. Szczególnie widoczna bywa różnica między częścią profili kobiecych i par a przeciętnymi profilami mężczyzn. Nie jest to jednak żelazna reguła. Są kobiety, które nie otrzymują wielu wiadomości, mężczyźni cieszący się dużą popularnością i pary, których aktywność pozostaje niemal niezauważona. Dużo zależy od sposobu korzystania z portalu, publikowanych treści, aktywności i indywidualnych preferencji odbiorców.

Warto jednak zastanowić się, co taka nierównowaga oznacza dla wzajemnych kontaktów.

Wyobraźmy sobie mężczyznę, który od czasu do czasu otrzymuje prywatną wiadomość. Każda może być dla niego miłym zaskoczeniem. Ktoś zainteresował się jego profilem, poświęcił chwilę, żeby napisać kilka zdań. Nic dziwnego, że liczy na odpowiedź, a jej brak może go rozczarować.

Po drugiej stronie może być osoba, której skrzynka regularnie zapełnia się kolejnymi wiadomościami. Niektóre są sympatyczne, inne powtarzalne, jeszcze inne dotyczą właściwie tego samego. Nawet jeśli wszystkie pochodzą od życzliwych ludzi, odpowiadanie na każdą wymaga czasu i energii. W pewnym momencie może stać się zwyczajnie niemożliwe. A czasami ktoś po prostu nie ma ochoty prowadzić tylu rozmów.

I tutaj spotykają się dwa zupełnie różne doświadczenia. Dla jednej osoby brak odpowiedzi jest przykrym wyjątkiem, dla drugiej nieodpisywanie na część wiadomości może być codziennością. Pierwsza może uznać drugą za wyniosłą lub lekceważącą. Druga może nawet nie zdawać sobie sprawy, jak duże znaczenie jej milczenie ma dla konkretnego nadawcy.

Co ciekawe, żadna z tych osób nie musi mieć złych intencji. Jedna chciałaby po prostu zostać zauważona, druga próbuje zachować kontrolę nad własnym czasem i kontaktami. Problem polega na tym, że każda ocenia sytuację z perspektywy własnych doświadczeń.

Łatwo wtedy o wzajemne pretensje. Osoba otrzymująca niewiele wiadomości może uważać, że odpowiedź to przecież drobny gest, który nic nie kosztuje. Ktoś otrzymujący ich dużo może z kolei nie rozumieć, dlaczego nieznajomy oczekuje od niego indywidualnej uwagi. W obu przypadkach brakuje spojrzenia na sytuację drugiej strony.

Nie oznacza to, że duża liczba wiadomości usprawiedliwia każde zachowanie ani że osoba czekająca na odpowiedź nie ma prawa do rozczarowania. Pokazuje jedynie, że identyczne zachowanie może mieć zupełnie inne znaczenie w zależności od tego, kto go doświadcza.

To, co dla jednego jest rzadkim i ważnym gestem, dla drugiego może być jednym z wielu codziennych kontaktów. Zanim więc przypiszemy komuś arogancję albo brak zainteresowania, warto pamiętać, że nie wszyscy korzystamy z internetowej społeczności w ten sam sposób.

Czy uprzejmość tworzy jakiś dług?

Ktoś napisał nam miły komentarz. Ktoś inny poświęcił chwilę, żeby wysłać prywatną wiadomość. Czy wypada odpowiedzieć? Czy za komplement należy się przynajmniej krótkie „dziękuję”? A może brak reakcji jest zwyczajnie niegrzeczny?

Nie ma jednej odpowiedzi, która pasowałaby do każdej sytuacji. W codziennych kontaktach uprzejmość rzeczywiście ma znaczenie. Jeśli ktoś zwraca się do nas życzliwie, miło jest tę życzliwość zauważyć. Krótkie podziękowanie może być przyjemnym gestem, a odpowiedź na interesującą wiadomość początkiem sympatycznej znajomości. Nie ma powodu udawać, że takie drobiazgi są bez znaczenia.

Trzeba jednak odróżnić uprzejmość od zobowiązania. Możemy podziękować za komplement, ale nie musimy w ten sposób deklarować chęci dalszej rozmowy. Możemy odpisać na wiadomość, a później uznać, że nie mamy ochoty kontynuować kontaktu. Możemy też nie odpowiedzieć wcale, jeśli wiadomość jest niechciana, niekomfortowa albo zwyczajnie nie mamy przestrzeni na kolejną rozmowę.

Właśnie tutaj czasami pojawia się nieporozumienie. Nadawca może uznać, że skoro napisał coś miłego, wykazał zainteresowanie i poświęcił swój czas, powinien otrzymać przynajmniej odpowiedź. Nie zawsze wynika to z roszczeniowości. Czasami jest po prostu wyrazem przekonania, że tak wygląda wzajemna życzliwość. Ktoś chciał sprawić drugiej osobie przyjemność i liczy, że zostanie to zauważone.

Problem zaczyna się wtedy, gdy miły gest zaczyna przypominać inwestycję, od której oczekujemy określonego zwrotu. Napisałem komplement, więc należy mi się podziękowanie. Wysłałem wiadomość, więc powinienem dostać odpowiedź. Zainteresowałem się czyimś profilem, więc ta osoba powinna przynajmniej dać mi szansę na rozmowę.

Tylko że życzliwość przestaje być wtedy całkiem bezinteresowna. Zaczyna przypominać transakcję, w której sami ustalamy cenę, a druga strona nawet nie wiedziała, że bierze udział w wymianie.

Nie oznacza to oczywiście, że nie powinniśmy oczekiwać od siebie kultury osobistej. Warto odpowiadać, kiedy możemy i chcemy. Warto podziękować, jeśli mamy na to ochotę. Warto też pamiętać, że po drugiej stronie ekranu jest człowiek, który może odebrać milczenie jako przykre doświadczenie. Ale troska o czyjeś uczucia nie oznacza obowiązku podtrzymywania każdej znajomości.

Na portalach naturystycznych, gdzie komentarze pod zdjęciami i prywatne wiadomości są częstą formą kontaktu, ta granica ma szczególne znaczenie. Można docenić czyjąś uprzejmość, nie odwzajemniając zainteresowania. Można być miłym, nie flirtując. Można też po prostu nie chcieć rozmawiać.

Życzliwość powinna być czymś, co dajemy drugiemu człowiekowi, a nie walutą, za którą próbujemy kupić jego uwagę.

Nie chodzi o to, żeby przestać oczekiwać dobrych manier. Chodzi o to, by nie mylić dobrych manier z prawem do czyjegoś czasu, zainteresowania i obecności.

Wzajemność działa w dwie strony, ale nie oznacza obowiązku

Do tej pory sporo uwagi poświęciliśmy osobom, które oczekują odpowiedzi, oraz tym, które nie zawsze mają ochotę jej udzielać. Nie oznacza to jednak, że wzajemność jest niepotrzebna albo że w relacjach internetowych każdy powinien skupiać się wyłącznie na własnych potrzebach.

Przecież trudno zbudować jakąkolwiek znajomość, jeśli jedna strona stale oczekuje zainteresowania, a sama nie wykazuje go wobec innych. Ktoś chętnie przyjmuje komplementy, cieszy się z komentarzy, odpowiada na wiadomości, ale nigdy nie odwiedza cudzych profili, nie reaguje na publikacje i nie podejmuje żadnej inicjatywy. Oczywiście ma do tego prawo, ale trudno oczekiwać, że w takich warunkach powstanie wiele trwałych, obustronnych relacji.

W społeczności internetowej łatwo wpaść w rolę odbiorcy. Przeglądamy zdjęcia, czytamy komentarze, cieszymy się z reakcji pod własnymi publikacjami. Czasami nawet nie zauważamy, że inni również chcieliby zostać dostrzeżeni. Nie zawsze wynika to z egoizmu. Bywa, że po prostu przyzwyczajamy się do tego, że uwaga płynie w naszą stronę, i nie zastanawiamy się, czy sami ją odwzajemniamy.

Z drugiej strony nie można oczekiwać, że wszyscy będą równie aktywni. Jedni mają dużo czasu i lubią komentować, inni zaglądają na portal sporadycznie. Ktoś chętnie uczestniczy w dyskusjach, ktoś inny woli oglądać publikacje i pozostawać na uboczu. Nie każdy ma potrzebę utrzymywania wielu kontaktów, a jeszcze mniej osób dysponuje czasem, żeby odpowiadać na wszystkie komentarze i wiadomości.

Warto więc odróżnić wzajemność w konkretnej relacji od powszechnego obowiązku odwzajemniania każdej aktywności. Jeśli dwie osoby chcą się poznać, naturalne jest, że obie powinny wykazywać zainteresowanie. Trudno przecież prowadzić rozmowę, w której tylko jedna strona zadaje pytania, inicjuje kontakt i próbuje podtrzymać temat. Ale z tego nie wynika, że każdy użytkownik portalu powinien komentować zdjęcia wszystkich osób, które wcześniej skomentowały jego publikacje.

Wzajemność nie jest też księgowością. Nie trzeba liczyć, ile razy ktoś polubił nasze zdjęcie, ile komentarzy zostawił ani kto ostatnio pierwszy napisał wiadomość. Takie rozliczanie szybko odbiera kontaktom spontaniczność. Zamiast cieszyć się rozmową, zaczynamy sprawdzać, czy bilans zainteresowania się zgadza.

Najzdrowsza wydaje się więc równowaga, która wynika z obustronnej chęci. Warto interesować się innymi, jeśli sami chcemy być częścią społeczności, a nie tylko korzystać z jej uwagi. Warto odpowiadać, reagować i czasami zrobić pierwszy krok. Nie trzeba jednak robić tego na siłę ani oczekiwać identycznego zaangażowania od każdego.

Wzajemność ma największą wartość właśnie wtedy, gdy nie trzeba jej wymuszać. Bo relacja, w której obie strony chcą być obecne, daje znacznie więcej satysfakcji niż taka, którą podtrzymuje poczucie obowiązku.

Każdy ma prawo wybrać, z kim chce rozmawiać

Z wcześniejszych rozważań wyłania się dość prosta zasada: każdy użytkownik portalu sam decyduje o tym, z kim chce utrzymywać kontakt. Może inicjować rozmowy, odpowiadać na komentarze, poznawać nowych ludzi i rozwijać znajomości. Ma też prawo nie podejmować kontaktu, zakończyć rozmowę albo nie odpowiadać na wiadomość, która nie wzbudziła jego zainteresowania.

Ta zasada działa oczywiście w obie strony. Jeśli napiszemy do kogoś i nie otrzymamy odpowiedzi, możemy poczuć rozczarowanie. Nie ma w tym nic złego. Być może liczyliśmy na ciekawą rozmowę, sympatyczną znajomość albo choćby kilka miłych zdań. Kiedy nasze zainteresowanie nie zostaje odwzajemnione, możemy poczuć przykrość. Nie musimy udawać, że jest nam wszystko jedno.

Ważne jest jednak to, co zrobimy z tym uczuciem.

Rozczarowanie nie daje nam prawa do pretensji, naciskania ani domagania się wyjaśnień. Nie musimy wysyłać kolejnych wiadomości z pytaniem, dlaczego ktoś nie odpisał. Nie ma też sensu publicznie komentować czyjegoś braku zainteresowania ani próbować zawstydzać drugiej osoby. Czasami najrozsądniejszą reakcją jest po prostu przyjęcie, że znajomość nie będzie miała dalszego ciągu.

Oczywiście można dyskutować o kulturze komunikacji. Krótkie „dziękuję, ale nie jestem zainteresowany/a” bywa znacznie przyjemniejsze niż milczenie. Nie każdy jednak potrafi w ten sposób odmówić, a niektóre wiadomości wcale nie wymagają odpowiedzi. Warto więc pamiętać, że choć jasna komunikacja ułatwia życie, nie możemy jej wymuszać.

Dojrzałość społeczna polega nie tylko na umiejętności nawiązywania kontaktów, ale również na akceptowaniu tego, że nie każdy będzie chciał je z nami rozwijać. To czasami trudniejsze, niż mogłoby się wydawać. Szczególnie wtedy, gdy jesteśmy przekonani, że mamy dobre intencje, jesteśmy sympatyczni i nie zrobiliśmy nic niewłaściwego. Tyle że druga osoba nie musi podzielać naszego zainteresowania. Nie musi też przedstawiać uzasadnienia swojej decyzji.

Na portalach naturystycznych warto o tym pamiętać szczególnie mocno. Wspólne zainteresowania, podobny styl życia czy pozytywne reakcje na publikowane zdjęcia mogą ułatwiać nawiązanie rozmowy, ale nie tworzą automatycznie więzi. Nawet jeśli spotykamy kogoś, kto wydaje się nam bliski pod wieloma względami, nadal pozostaje on osobą z własnymi potrzebami, granicami i preferencjami.

Przyjazna społeczność nie powstaje dzięki temu, że wszyscy rozmawiają ze wszystkimi. Powstaje wtedy, gdy ludzie mogą swobodnie nawiązywać znajomości, ale również bez obaw z nich rezygnować. Bez presji, obrażania się i przekonywania innych, że powinni dać nam szansę.

Prawo do zainteresowania drugą osobą jest równie ważne jak prawo do nieodwzajemnienia tego zainteresowania. Jeśli chcemy, by inni szanowali nasze granice, sami musimy nauczyć się szanować ich granice. I dotyczy to zarówno pierwszej wysłanej wiadomości, jak i ostatniej, na którą już nie otrzymamy odpowiedzi.

Zainteresowanie nie jest rachunkiem do zapłacenia

Wróćmy na chwilę do sytuacji z początku naszego felietonu. Ktoś opublikował zdjęcie, ktoś inny zostawił pod nim miły komentarz. Autor fotografii nie odpowiedział, a komentujący zaczął się zastanawiać, czy został zignorowany. Zwykły komplement, który miał być po prostu życzliwym gestem, urósł do rangi małego internetowego nieporozumienia.

Czy naprawdę musiało tak być? Niekoniecznie.

Możemy przecież napisać komuś coś miłego i nie oczekiwać niczego w zamian. Możemy docenić czyjeś zdjęcie, zainteresowania, poczucie humoru albo sposób wypowiadania się, nie zakładając, że za chwilę rozpocznie się nowa znajomość. Możemy też otrzymać komplement, ucieszyć się nim i na tym poprzestać. Nie każda interakcja musi mieć dalszy ciąg, a nie każda sympatyczna wymiana zdań musi przerodzić się w regularny kontakt.

Nie oznacza to, że powinniśmy przestać interesować się innymi. Wręcz przeciwnie. Warto komentować, rozmawiać, doceniać i czasami zrobić pierwszy krok. Internetowe społeczności potrzebują ludzi, którzy nie ograniczają się wyłącznie do obserwowania, ale potrafią wnieść coś od siebie. Życzliwość, dobre słowo czy zwykłe zainteresowanie potrafią sprawić, że ktoś poczuje się częścią grupy.

Dobrze jednak, gdy nie towarzyszy im nieustanne sprawdzanie, czy otrzymaliśmy odpowiednią zapłatę. Nie musimy prowadzić rachunku polubień, komentarzy i wiadomości. Nie warto też mierzyć własnej atrakcyjności czy znaczenia w społeczności liczbą otrzymanych odpowiedzi. Takie podejście szybko zamienia przyjemność uczestniczenia w portalu w kolejną formę rozliczania innych i samego siebie.

Oczywiście nie zawsze będzie idealnie. Czasami ktoś nas zignoruje, innym razem my nie odpowiemy komuś, kto liczył na rozmowę. Zdarzą się nieporozumienia, rozczarowania i nietrafione próby nawiązania znajomości. To część życia społecznego, również tego prowadzonego przez internet. Nie musimy wszystkich lubić, ze wszystkimi rozmawiać ani każdemu odpowiadać na każde okazane zainteresowanie.

Warto natomiast pamiętać, że po drugiej stronie ekranu znajduje się człowiek. Możemy być życzliwi, nie przekraczając cudzych granic. Możemy okazywać zainteresowanie, nie oczekując automatycznej wzajemności. Możemy też przyjąć czyjeś milczenie bez budowania wokół niego całej historii o własnej wartości.

Najciekawsze znajomości nie powstają przecież dlatego, że ktoś poczuł się zobowiązany do odpowiedzi. Rozwijają się wtedy, gdy obie strony mają ochotę rozmawiać, poznawać się i poświęcać sobie czas. Bez przymusu, bez rachunków i bez poczucia, że za każdy miły gest trzeba wystawić potwierdzenie odbioru.

Wzajemność jest piękna wtedy, gdy wynika z chęci, a nie z poczucia długu. Bo przecież w społeczności internetowej, podobnie jak w prawdziwym życiu, najprzyjemniejsze są te relacje, w których obie strony chcą być obecne. Nie dlatego, że muszą, ale dlatego, że mają na to ochotę.

Zapowiedź kolejnego felietonu

W następnej części przyjrzymy się popularności w internetowych społecznościach. Zastanowimy się, dlaczego jedne profile przyciągają dziesiątki, a czasem setki reakcji, podczas gdy inne pozostają niemal niezauważone. Czy decyduje o tym atrakcyjność zdjęć, sposób prezentowania siebie, aktywność, płeć, a może coś zupełnie innego? Czy popularność rzeczywiście oznacza większą wartość lub znaczenie w społeczności? A może internetowe hierarchie rządzą się własnymi, nie zawsze oczywistymi zasadami?

Spróbujemy też oddzielić popularność od tego, jak postrzegamy samych siebie i innych. Bo liczba komentarzy, polubień czy odwiedzin profilu może wiele mówić o internetowej aktywności, ale z pewnością nie jest miarą wartości człowieka.

Cykl „Poza nagim ciałem” powstaje na podstawie doświadczeń administracyjnych, obserwacji społeczności, dostępnych danych analitycznych, rozmów z użytkownikami oraz wiedzy naukowej. Przedstawiane w nim interpretacje nie stanowią diagnozy wszystkich osób korzystających z portali naturystycznych.

Przypisy

1. Alvin W. Gouldner, „The Norm of Reciprocity: A Preliminary Statement”, American Sociological Review, t. 25, nr 2, 1960, s. 161–178, https://doi.org/10.2307/2092623

2. Kipling D. Williams, „Ostracism”, Annual Review of Psychology, t. 58, 2007, s. 425–452, https://doi.org/10.1146/annurev.psych.58.110405.085641

  • Więcej
Ankieta
Jeśli napiszesz komuś miły komentarz lub prywatną wiadomość, czy oczekujesz odpowiedzi?
Komentarze (1)
    • I kolejny raz potwierdza się teza, że spokojne podejście do wielu spraw jest lekiem na wiele sytuacji w których czujemy się mało komfortowo.

      Dzięki za felieton.

      Zaloguj się lub Załóż konto aby zobaczyć lub skomentować tę treść.
      Popularne wpisy
      Reklama